4'33''

Για το τίποτα

Με πολλή προσοχή ακούσαμε αυτές τις διαλέξεις για το Τίποτα. Κάποιοι εισηγητές άγγιξαν το θέμα από την την μαθηματική του πλευρά, άλλοι έθιξαν την κοινωνική του διάσταση ενώ κάποιοι τρίτοι μίλησαν από υπαρξιακή σκοπιά. Όλοι είχαν κάτι να συνεισφέρουν σε αυτή την μεγάλη κουβέντα για το Τίποτα. Όλοι είχαν κάτι να πουν.
Έτσι όταν γυρίσαμε σπίτια μας, αφού ακούσαμε με προσοχή αυτές τις διαλέξεις για το Τίποτα, δεν μπορούσαμε να κλείσουμε μάτι και σκεφτόμασταν όλα όσα είχαν εγχαραχθεί βαθιά μέσα μας. Κατά μία έννοια το Τίποτα μας συντρόφεψε όλο το βράδυ και έδιωξε μακριά σαν ενοχλητικά έντομα τα όνειρα από τον νου μας.

Προσκόλληση στο παρόν

Το μόνο που με θλίβει είναι ότι από όλα αυτά τα ταξίδια μου, κάποτε δεν θα θυμάμαι τίποτα. Αφενός έχω υπερβολικά ασθενική μνήμη, αφετέρου είμαι τόσο προσκολλημένος στο παρόν.

Μήνυμα

Ο κόσμος δεν έτεινε ευήκοον ους στο μήνυμα μας. Με αυτό το μελαγχολικό συμπέρασμα κλείσαμε το συνέδριο που κράτησε τρεις ολόκληρες εβδομάδες.
Τράβηξε ο καθένας προς τον δρόμο του. Δεν λέω “προς τον τόπο του” γιατί εμείς δεν έχουμε μόνιμο  τόπο κατοικίας. Περνάμε την ζωή μας σαν γυρολόγοι. Κάποιοι διάγουν εν επαιτεία, ενώ άλλοι πουλάν φυλαχτά. Κάποιοι εξασκούν το λειτούργημα του θεραπευτή. Κάποιοι άλλοι είναι κοινοί κλέφτες.
“Ποιοι είναι το μήνυμά σας;” θα διερωτηθείτε. Με ένα μειδίαμα απαντάμε σε αυτή την φορτική ερώτηση. Και συνεχίζουμε τον δρόμο μας...

Διάλυση

Πάντα ήθελα να γράψω ένα μυθιστόρημα με τίτλο “Διάλυση”. Φυσικά θα περιέγραφε τη ζωή μου. Τις αποτυχίες μου, τις απογοητεύσεις, τις καταστροφές. Πιστεύω ότι θα είχε ενδιαφέρον! Γιατί η ζωή μου παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία σε δυστυχίες. Έτσι δεν θα βαριόταν ο αναγνώστης. Δυστυχώς βαριέμαι εγώ να το γράψω. 'Αρα μάλλον η “Διάλυση” θα μείνει για πάντα μια υπόθεση άκρως προσωπική.

Θαύμα

Έγινε θαύμα! Άρχισα πάλι να γράφω! Εδώ και μήνες βρισκόμουν σε κατάσταση πνευματικής νωθρότητας και νοητικής ανυδρίας. Γυρνούσα απελπισμένος – ζοχαδιασμένος να πω καλύτερα – στα καπηλειά κι έβριζα όλο τον κόσμο. Μου είχαν κολλήσει και το παρατσούκλι “Μισάνθρωπος”. Δεν είχαν άδικο. Αλλά κυρίως μισούσα και μεμφόμουν τον εαυτό μου, για την βαλτώδη κατάσταση στην οποία είχα περιπέσει.

Ώσπου μια μέρα ήρθε στην πόλη ο σωτήρας μου. Ήταν ένας γενειοφόρος άντρας που είχε την φήμη μεγάλου θαυματοποιού. Πλήθη αναπήρων, τυφλών και κουφών συνέρρεαν κοντά του για να τους ευλογήσει και να τους οδηγήσει εν τέλει στην πολυπόθητη ίαση. Σκέφτηκα να πάω και γω. Μπορεί να μου έδινε πίσω την χαμένη μου έμπνευση. Άλλωστε τι είχα να χάσω;

Παραγκώνισα όλη αυτή τη μάζα μανιακών της λύτρωσης, που με χώριζε από τον μάγο, και μόλις τον πλησίασα, του φώναξα: “Δώσε μου την ευλογία σου Κύριε!” Αμέσως αυτός άπλωσε το χέρι του στο κεφάλι μου και με ευλόγησε. Και συνέχισε τον δρόμο του μέσα σε ιαχές και παρακαλητά, αφήνοντάς με πίσω.

Ένιωσα σα να διαπέρασε κεραυνός από άκρη σε άκρη το κρανίο μου. Τόσο δυνατή ενέργεια εξέπεμπε. Δεν ήταν τυχαίος λοιπόν. Και αυτό το διαπίστωσα αμέσως. Μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου όλα σκοτείνιασαν γύρω μου. Έτριψα τα μάτια μου και ταρακούνησα το κεφάλι μου. Τίποτα. Όλα μαύρα. Είχα χάσει την όραση μου! Τα θαυματουργά χέρια που δίναν το φως, γιατρεύαν τους λεπρούς και ανακουφίζαν τους δαιμονισμένους, σε εμένα λειτούργησαν αντίστροφα.

Πέρα από την τύφλωση, σε λίγο καιρό εμφάνισα και λέπρα. Ενώ άρχισα να έχω παραληρήματα, να μιλάω με διαφορετικές φωνές και να λέω ακατάληπτα πράγματα για άλλους κόσμους και άλλες διαστάσεις. Οι άνθρωποι με αποφεύγανε, κανείς δεν στάθηκε στο πλευρό μου. Ως φυσική παρηγοριά βρήκα το γράψιμο. Έτσι κι αλλιώς ήταν πάντα το συναισθηματικό μου καταφύγιο. Άσχετα αν τελευταία, λόγω έλλειψης έμπνευση,ς είχα πάψει να γράφω.

Τώρα ο λόγος μου έχει αποκτήσει μεστότητα. Το παραλήρημα μου οδηγεί την φαντασία μου σε νέα, άγνωστα μονοπάτια. Η μέχρι τώρα μονοθεματική μου σκέψη έχει διευρυνθεί και έχει αποκτήσει ποικιλία, πρωτοτυπία, ενάργεια. Για αυτό διατυμπανίζω: έγινε θαύμα!

Κλωστές

Άργησα να ξυπνήσω σήμερα. Με τραβούσε ο ύπνος πίσω με λευκές κλωστές...
Δεν ήταν ιστός αράχνης που με τύλιξε. Ήταν κλωστές από το κουβάρι της Λάχεσης.

Πουθενά

Αχ... Ψάξαμε παντού. Αλλά δεν ήμασταν πουθενά. Μας ψάξαμε μέσα στο ντουλάπι που κρυβόμασταν μικροί, όμως ήταν άδειο. Κοιτάξαμε μέσα στο πλυντήριο, στο υπόγειο, στο γραφείο, στην κρεβατοκάμαρα. Απόλυτη ησυχία.
Πήγαμε επίσης και στα μέρη που μας άρεσε να συχνάζουμε: στο αλσύλλιο, στην άκρη της λίμνης, στην κορυφή του λόφου. Χωρίς αποτέλεσμα.

Είχαμε πεθάνει μάλλον. Και σκορπίσαμε όπως ο υδράργυρος όταν σπάει η πλαστική θήκη του. Έτσι, μιλούσαμε για τον εαυτό μας στον πληθυντικό αριθμό, ενώ δεν ήμασταν πουθενά.

Αέρας

Νομίζαμε ότι ο αέρας είναι ελαφρύς, αφού δεν μεταφέρει τίποτα. Κι όμως μεταφέρει εικόνες: σπίτια, δέντρα, ανθρώπους, αγαπημένες στιγμές. Αν κλείσεις τα μάτια είναι εύκολο να τις δεις.
Αλλά ο αέρας είναι ελαφρύς γιατί δεν μεταφέρει τίτοτα.

Obituary

Ξεδιάντροπα ξεκίνησα να γράφω την νεκρολογία του πριν καν μας δείξει κάποια σημάδια ότι επρόκειτο να πεθάνει. Ήθελα, αφενός, ο θάνατος του να μην με πιάσει απροετοίμαστο και αφετέρου να προλάβω να κατάγράψω όσο πιο πολλά γεγονότα μπορούσα. Φυσικά σκόπευα να διανθίσω το γραπτό μου και με πολλά καλολογικά στοιχεία και να του δώσω μια μορφή που προσιδιάζει σε ποίημα. Ναι, θα χρησιμοποιούσα διάφορες τεχνικές που μετέρχονται με ναρκισσιστική αγαλλίαση οι νεκρολόγοι.

Ο καιρός περνούσε, αλλά αυτός δεν έδειχνε σημεία θανάτου. Εντωμεταξύ δούλευα συνεχώς πάνω στο γραπτό μου, το βελτίωνα, άλλαζα λέξεις, εκφράσεις, εκλέπτυνα τις παρομοιώσεις. Δεν μπορούσα να μην λαμβάνω υπ' όψιν και τα σύγχρονα λογοτεχνικά ρεύματα, τις κατακτήσεις των ομότεχνων από το εξωτερικό. Έτσι η νεκρολογία έφτασε κατα γενική ομολογία σε δυσθεώρητα λεξιπλαστικά ύψη.

Ζήτησα την συμβουλή φίλων συγγραφέων (με πολύ ανέκδοτο λογοτεχνικό έργο οι περισσότεροι) - ήταν της άποψης ότι το λαμπρό κείμενο έπρεπε οπωσδήποτε να δημοσιευτεί. Μια νεκρολογία χωρίς νεκρό όμως δεν έχει κανένα απολύτως νόημα...Δεν θα μπορούσε να σταθεί σαν αυτόνομο λογοτεχνικό κατασκεύασμα.

Μην πάει ο νους σου, υποκριτή αναγνώστη ότι σε αυτό το σημειο μου γεννήθηκε η επιθυμία να τον σκοτώσω για να αποκτήσει ουσία η νεκρολογία μου. Ούτε στιγμή δεν μου πέρασε από το μυαλό.  Δεν κρυφοπαρακαλούσα να πεθάνει ούτε καν από φυσικό αίτιο. Δεν θεωρώ την τέχνη ανώτερη της ζωής.

Μην έχοντας κάτι άλλο να κάνω, του έστειλα το κείμενο για να απολαύσει - ζωντανός - την λαμπρή νεκρολογία. Για αυτόν είχε γραφτεί. Δική του ήταν.

Σε λίγες μέρες μου απάντησε με ενθουσιασμό. Συγκινήθηκα. Ένιωσα για λίγο συγγραφέας, που ένας άγνωστος αναγνώστης του στέλνει εγκωμιαστική επιστολή. Άγνωστος... αν και σύμφωνα με τα δεδομένα του γραπτού μου, φαινόταν να τον ξέρω πολύ καλά.

Ίχνη

Ακολούθησα τα ίχνη του δασκάλου μου. Περπάτησα σε δασώδεις εκτάσεις και σε έρημα τοπία. Μέχρι που χάθηκε κάθε ίχνος. Ξέχασα ποιος είναι ο δάσκαλος μου, τι με δίδασκε, για ποιον λόγο υπέβαλα τον εαυτό μου σε αυτήν την μαθητεία.
Ξέρω, όμως, ότι και ο δάσκαλος μου κάποτε, γύρω στα τριάντα του είχε χαθεί. Nel mezzo del cammin di nostra vita που λένε...

Ιππότες της ελεεινής μορφής

Ο Δον Κιχώτης πέθανε και σχεδόν κανείς δεν τον θρήνησε. Ο τάφος του χορτάριασε και μέσα στα χρόνια εξαφανίστηκε.
Στην εποχή μας, οι λίγοι οπαδοί του συνεχίζουν το έργο της διάδοσης του Λόγου του. Βρίσκονται διάσπαρτοι σε όλες τις κλίμακες της κοινωνικής πυραμίδας (αν και,  για να είμαστε πιο σαφείς, συναντώνται περισσότερο στις κατώτερες διαστρωματώσεις) και μπορείς να τους εντοπίσεις σε όλα τα σημεία του πλανήτη.
 Κάποτε συνάντησα έναν από αυτούς, μακριά πολύ από την πατρίδα μου. Αναγνώρισε στον χαρακτήρα μου στοιχεία προπέτειας, αυθεντικότητας και αγαθών προθέσεων - και μου πρότεινε απερίσκεπτα, να γίνω ιπποκόμος του.
Τι ήθελα και είπα ναι; Μπηκαμε μαζί σε έναν φαύλο κύκλο αέναων αναζητήσεων. Η εποχή μας άλλωστε, με την πληθώρα των ψευδαισθήσεων, των προκαταλήψεων και των παλινδρομούντων δογμάτων,  ευνοεί την παρανόηση.
Έτσι, ενώ πιστεύαμε ότι επιδιδόμαστε σε ανδραγαθήματα και εξαλείφουμε το κακό της ανθρωπότητας, καταλήγαμε να εξαντλούμαστε σε αόριστες κυκλοτερείς κινήσεις, χτυπήματα στον αέρα, μετέωρα βήματα και άναρθρες κραυγές.
Το μόνο θετικό από αυτή την ιστορία είναι ότι, κατα την διάρκεια του εκάστοτε παραληρήματος, μαζεύονταν γύρω μας παιδιά και κοιτούσαν με προσήλωση, σα να έβλεπαν μια ωραία θεατρική παράσταση.

Αγάπη

Όταν αγαπάμε, μαθαίνουμε μια ξένη γλώσσα..

Λαβύρινθος

Έμαθα πως ο γέρος που ζούσε δίπλα στην θάλασσα είχε μπει κάποτε στον Λαβύρινθο και κατάφερε να εξέλθει σώος. Πήγα λοιπόν να τον ρωτήσω πως, γιατί σε λίγο θα έμπαινα και γω.
Τον βρήκα στο γραφείο του να μελετά την δομή των κοχυλιών και να κρατάει σημειώσεις. Αναρωτήθηκα με ποιον τρόπο να διατυπώσω την ερώτηση που είχα να του κάνω. Όλοι οι τρόποι μου φάνηκαν γελοίοι. Υπέθεσα ότι θα υποβιβάσει τον παράγοντα τύχη - που όπως ξέρουμε όλοι, είναι καταλυτικός στην προσπάθεια εξόδου από τον Λαβύρινθο - για να εξάρει την δική του επενέργεια.
 Προς έκπληξιν μου ο γέρος έβγαλε από  την τσέπη του μια σβούρα και άρχισε να την στριφογυρίζει μπροστά μου. Προσπάθησα ξανά να διαβάσω την σκέψη του. Θα άνοιγε σίγουρα την κουβέντα με δικές του θεωρίες για την στροφορμή ή για τον νόμο των πιθανοτήτων.  Εντούτοις διαψεύσθηκα πάλι. Η επόμενη πράξη του ήταν εξίσου αινιγματική: άρχισε να γελάει σαρκαστικά.

Έφυγα συλλογιζόμενος αυτά που μου έδωσε ο γέρος.

Με τρία εφόδια θα έμπαινα λοιπόν στον Λαβύρινθο: μελέτες πάνω στα κελύφη των κοχυλιών, παιχνίδι με μια σβούρα και  ασκήσεις γέλιου. Οι πιθανότητες επιβίωσης μου δεν μου φάνηκαν και πολύ μεγάλες...

Κούνια

Ο άνεμος μας γαργαλούσε τα πόδια καθώς αιωρούμασταν. Παιδιά πάνω σε κούνιες ή γέροι κρεμασμένοι σε αγχόνη.

Ήττα

Εκείνος ο ξιφομάχος επιζητούσε πάντοτε την ήττα. Γιατί ο Δάσκαλος του του είχε διδάξει τα βαθιά οφέλη ενός τέτοιου προσανατολισμού. Ωστόσο μέχρι τότε, μόνο οι αντίπαλοι του επωφελούντο από την μυστική φύση αυτής της διδαχής.

Ονειρεύτηκα το σπαθί μου. Το είχα παρατήσει - πάνε δυο χρόνια. Πολλές φορές βέβαια, μέσα σε αυτό το διάστημα,  αναπαρήγαγα με την φαντασία μου μάχες που έγιναν και μάχες που δεν έγιναν ποτέ, άλλες φορές σκεφτόμουν τις ατέλειωτες ώρες τις εξάσκησης και πολύ συχνά νοσταλγούσα τον δάσκαλο μου.
Θώρακα, περικνημίδες, ασπίδα τα έδωσα όλα. Τώρα πορεύομαι στην ζωή χωρίς προφύλαξη. Ασπίδα μου είναι η κίνηση και η ταχύτητα πια, μιας και χωρίς τον αμυντικό εξοπλισμό κινούμαι πολύ πιο γρήγορα.
Μόνο το κράνος μου κράτησα. Πάνω του έγραφε ένα ξένο όνομα. Άραγε ήταν το όνομα του εχθρού μου ή του προστάτη αγγέλου μου; 

Καθρέφτης

Το ήξερα ότι ο καθρέφτης σου ήταν ψεύτης. Πόσα ψέμματα μας είπε για την ηλικία μας ή για το βάθος των συναισθημάτων μας όταν κοιταζόμασταν στην επιφάνεια του. Πόσες φορές σε κάλυψε καθώς βαφόσουν μπροστά του...Αλλά δεν ήξερα ότι ο καθρέφτης σου είναι και κλέφτης. Έκλεψε πολλά πράγματα από την αληθινή ζωή και τα αιχμαλώτισε αντεστραμμένα στην εκείθεν διάστασή του. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος: μας έκλεψε βιβλία, ρούχα, μουσικά όργανα - λίγο νοιαστήκαμε για όλα αυτά. Το πιο σημαντικό: μας έκλεψε χρόνια και τα κράτησε στις διάφανες σελίδες του, σαν υποσημειώσεις.
Πολύ συχνά ανοίγω τα συρτάρια αυτού του καθρέφτη και βγάζω από μέσα σκελετούς πράξεων. Και το άλλο που μου συνέβη χθες: την ώρα που σε φιλούσα νόμισα ότι φιλάω γυαλί...

Όλα αυτά που μπορούσαν να γίνουν και δεν έγιναν, όλα τα ενδεχόμενα που δεν πραγματοποιήθηκαν, όλα τα σταυροδρόμια που δεν προτιμήθηκαν, ήρθαν στον ύπνο μου εχθές και μου χαμογελούσαν. Συνήθως οι άνθρωποι τα βλέπουν αυτά μόνο την στιγμή του θανάτου τους. Εγώ είμαι τυχερός: ζω μαζί τους.

Άδειες καρέκλες

Οι άδειες καρέκλες στις αίθουσες αναμονής των σιδηροδρομικών σταθμών μας φέρνουν στο νου το εφήμερο των ανθρώπινων πραγμάτων, την παροδικότητα των σχέσεων, το φευγαλέο του ζην. Παραδόξως αντί να μας θλίβει μια τέτοια σκέψη, μας κάνει να νιώθουμε βαθιά και ζεστή εμπιστοσύνη προς τις αδιάκοπες ροές του σύμπαντος. Πίσω από την αέναη κινητικότητα αυτών των ροών υποψιαζόμαστε την σπειροειδή τους διάταξη, ή ακόμα πιο τολμηρά την απόλυτη κυκλικότητα των τροχιών τους.